मॅग्नेशियम एल-थ्रिओनेट (Magtein): मेंदूसाठीचे विशिष्ट मॅग्नेशियम (2026 पुराव्यांचा आढावा)

महत्त्वाचे मुद्दे

उंदरांवरील संशोधनातून MgT समोर आले, ज्यामध्ये मेंदूतील मॅग्नेशियम वाढवल्याने शिकण्याची क्षमता आणि स्मरणशक्ती सुधारली आणि सायनॅप्सची घनता वाढली असे दिसून आले (Slutsky et al., 2010). मानवांवरील तीन चाचण्यांमध्ये आकलनात्मक फायद्यांची नोंद झाली आहे: खराब झोप असलेल्या तरुण प्रौढांमध्ये (Lopresti et al., 2025), आकलनात्मक कमजोरी असलेल्या 50 ते 70 वर्षे वयोगटातील प्रौढांमध्ये (Liu et al., 2016) आणि एका एकत्रित फॉर्म्युलाचा वापर करून, निरोगी चिनी प्रौढांमध्ये (Zhang et al., 2022). झोपेची आकडेवारी विभागलेली आहे, आणि स्तनाच्या कर्करोगातून बऱ्या झालेल्या रुग्णांवरील एका चाचणीत कोणताही फायदा दिसून आला नाही (Ni et al., 2023). झोप, स्नायूंचे पेटके किंवा सामान्य कमतरतेसाठी मॅग्नेशियम ग्लायसिनेट हा अधिक व्यावहारिक पर्याय आहे. तुमच्या एकूण प्रमाणावर लक्ष ठेवा: सप्लिमेंटरी मॅग्नेशियम दररोज 350 मिग्रॅ किंवा त्यापेक्षा कमी राहिले पाहिजे (NIH ODS).

मॅग्नेशियम एल-थ्रिओनेट म्हणजे काय?

MgT म्हणजे एल-थ्रिओनेटशी बांधलेले मॅग्नेशियम, जे व्हिटॅमिन सी चे एक चयापचय उत्पादन (metabolite) आहे. MIT च्या संशोधकांनी ते विकसित केले कारण त्यांच्या प्राण्यांवरील कामात तोंडावाटे दिलेल्या साध्या मॅग्नेशियमचा शिकण्यावर आणि स्मरणशक्तीवर फारसा परिणाम झाला नाही, तर MgT ने मेंदूतील मॅग्नेशियम वाढवले आणि या दोन्हीमध्ये सुधारणा केली (Slutsky et al., 2010; Sun et al., 2016).

बहुतेक चाचण्यांमध्ये वापरलेला ब्रँडेड प्रकार Magtein हा आहे. हे महत्त्वाचे आहे, कारण Magtein च्या चाचण्यांचे निकाल “मॅग्नेशियम थ्रिओनेट” असे लेबल असलेल्या प्रत्येक उत्पादनासाठी गृहीत धरले जाऊ शकत नाहीत.

मॅग्नेशियमच्या तुलनेत थ्रिओनेट हा एक मोठा रेणू आहे, त्यामुळे एक ग्रॅम MgT मधून ग्लायसिनेट किंवा सायट्रेटच्या एका ग्रॅमपेक्षा खूपच कमी मूलद्रव्य मॅग्नेशियम (elemental magnesium) मिळते. यामुळे MgT हे सर्वसाधारण कमतरता भरून काढण्यासाठी एक सुमार साधन ठरते, आणि म्हणूनच MgT आणि glycinate, oxide आणि citrate वेगवेगळ्या भूमिका बजावतात.

मॅग्नेशियम थ्रिओनेट मेंदूमध्ये कसे कार्य करते?

उंदरांमध्ये, MgT सह मेंदूतील मॅग्नेशियम वाढवल्याने शिकणे, कार्यरत स्मरणशक्ती आणि अल्प- व दीर्घकालीन स्मरणशक्ती सुधारली, हिप्पोकॅम्पसमधील सायनॅप्सची घनता वाढली आणि NMDA-रिसेप्टर सिग्नलिंगला चालना मिळाली (Slutsky et al., 2010). नंतरच्या कामात असे आढळून आले की थ्रिओनेट स्वतः न्यूरॉन्सच्या आतील मॅग्नेशियम वाढवते, असा परिणाम इतर सामान्य मॅग्नेशियम सॉल्ट्स निर्माण करू शकले नाहीत (Sun et al., 2016).

पुढील अभ्यासाने तीन तपशील जोडले. थ्रिओनेट नैसर्गिकरित्या सेरेब्रोस्पाइनल फ्लुइडमध्ये आढळते, आणि तोंडावाटे घेतलेल्या MgT ने तेथील त्याची पातळी वाढवली. संवर्धित हिप्पोकॅम्पल न्यूरॉन्समध्ये, थ्रिओनेटने इंट्रासेल्युलर मॅग्नेशियम, NR2B-युक्त NMDA रिसेप्टर्स आणि कार्यात्मक सायनॅप्स घनता वाढवली. हे परिणाम ग्लुकोज ट्रान्सपोर्टर्सद्वारे घडून आले, आणि थ्रिओनेटने मानवी स्टेम पेशींपासून मिळवलेल्या न्यूरॉन्समध्ये देखील सायनॅप्सची घनता वाढवली (Sun et al., 2016).

अल्झायमर रोगाच्या माउस मॉडेलमध्ये, मेंदूतील मॅग्नेशियम वाढवल्याने सायनॅप्सचे नुकसान टळले आणि आकलनात्मक कमतरता उलटवून टाकल्या (Li et al., 2014). अल्झायमरच्या माउस मॉडेल्सचा मानवांवरील परिणामांचा अंदाज लावण्याचा रेकॉर्ड खराब आहे, त्यामुळे हे MgT चा अभ्यास करण्याचे एक कारण आहे, ते डिमेंशियावर उपचार करते याचा पुरावा नाही.

कृंतकांवरील दोन अभ्यास मेंदूतील उच्च मॅग्नेशियमचा संबंध चांगल्या भीती निवारण (fear extinction) आणि भीतीचे कमी अतिसामान्यीकरण (fear overgeneralization) यांच्याशी जोडतात, ज्या प्रक्रिया चिंतेशी संबंधित आहेत (Abumaria et al., 2011; Abumaria et al., 2013). केवळ MgT ची मानवांवरील कोणतीही चिंताविषयक चाचणी प्रकाशित झालेली नाही.

मानवांवरील चाचण्या काय दर्शवतात?

तीन सकारात्मक चाचण्यांसह आकलन (cognition) हा अधिक भक्कम पैलू आहे. ज्या दोन चाचण्यांमध्ये झोपेचे मोजमाप केले गेले, त्या दोन्हींचे निष्कर्ष भिन्न आहेत. एका क्लिनिकल लोकसंख्येवरील चाचणीत कोणत्याही परिणामावर काहीही फायदा आढळला नाही.

आकलनात्मक कामगिरी आणि स्मरणशक्ती

Lopresti चाचणीने स्वतःहून असमाधानकारक झोप नोंदवलेल्या 18 ते 45 वयोगटातील 100 प्रौढांना 6 आठवड्यांसाठी दररोज 2 ग्रॅम Magtein किंवा प्लेसबोमध्ये यादृच्छिकपणे विभागले. NIH Toolbox वरील एकूण आकलनात Magtein मुळे अधिक सुधारणा झाली (p = 0.043), ज्याचा सर्वात मोठा प्रभाव कार्यरत आणि एपिसोडिक स्मरणशक्तीवर पडला. प्रतिक्रिया वेळेत सुधारणा झाली (p = 0.031), आणि अंदाजित आकलनात्मक वय 7.5 वर्षांनी कमी झाले. Raven’s matrices, ही तर्क क्षमता चाचणी, बदलली नाही (Lopresti et al., 2025).

पूर्वीच्या एका चाचणीने आकलनात्मक कमजोरी असलेल्या 50 ते 70 वर्षे वयोगटातील 44 प्रौढांची नोंदणी केली आणि त्यांना 12 आठवड्यांसाठी MMFS-01, हा मॅग्नेशियम एल-थ्रिओनेट फॉर्म्युला, किंवा प्लेसबो दिला. एकूण आकलनात्मक क्षमतेत लक्षणीय सुधारणा झाली (p = 0.003, Cohen’s d = 0.91), आणि सुरुवातीला वयाच्या मानकांपेक्षा खूपच खाली असलेले एक्झिक्युटिव्ह कार्य जवळजवळ सामान्य झाले. प्लेसबोच्या तीव्र प्रतिसादांमुळे ही चाचणी झोपेवरील किंवा चिंतेवरील परिणामांचा अंदाज लावू शकली नाही (Liu et al., 2016).

तिसऱ्या एका चाचणीने 18 ते 65 वयोगटातील 109 निरोगी चिनी प्रौढांना एक Magtein फॉर्म्युला दिला ज्यामध्ये फॉस्फेटिडिलसेरीन आणि व्हिटॅमिन सी आणि डी देखील समाविष्ट होते, हे 30 दिवसांसाठी दररोज 2 ग्रॅम या प्रमाणात दिले गेले. एका प्रमाणित क्लिनिकल मेमरी टेस्टच्या सर्व पाच भागांमधील स्कोअरमध्ये सुधारणा झाली, ज्यामध्ये वयाने मोठ्या असलेल्या सहभागींमध्ये अधिक सुधारणा दिसून आली (Zhang et al., 2022). या फॉर्म्युलामध्ये अनेक घटक असल्याने, ही चाचणी केवळ MgT चा वाटा वेगळा करू शकत नाही.

झोप

Hausenblas चाचणीने स्वतःहून झोपेच्या समस्यांची नोंद करणाऱ्या 35 ते 55 वयोगटातील 80 प्रौढांना 21 दिवसांसाठी दररोज 1 ग्रॅम MgT किंवा प्लेसबो दिला. Oura रिंगच्या डेटाने MgT सह गाढ आणि REM झोपेचे चांगले स्कोअर दाखवले, आणि सहभागींनी अधिक चांगला मूड, ऊर्जा, सतर्कता आणि उत्पादकता नोंदवली. MgT गट स्थिर राहिला तर प्लेसबो गटात घसरण झाली (Hausenblas et al., 2024).

दुप्पट डोस आणि दुप्पट कालावधी असलेल्या Lopresti चाचणीत काहीतरी वेगळे आढळले. स्वतः नोंदवलेली झोपेशी संबंधित कमजोरी सुधारली, परंतु झोपेतील व्यत्यय, पुनरुज्जीवन करणारी झोप आणि स्वास्थ्य सुधारले नाही, आणि रिंग डेटाने गटांमध्ये झोपेचा कोणताही फरक दाखवला नाही. Magtein मुळे हृदय गती कमी झाली आणि हृदय गती परिवर्तनशीलता (heart rate variability) वाढली. झोपेच्या अधिक गंभीर समस्या असलेल्या सहभागींमध्ये झोपेच्या व्यत्ययात खरोखर सुधारणा झाली (Lopresti et al., 2025).

एकंदरीत पाहता, MgT स्वतः झोप बदलण्यापेक्षा खराब झोपेनंतर लोक कसे कार्य करतात यामध्ये अधिक मदत करू शकते, ज्यांचे परिणाम सुरुवातीपासून ज्यांची झोप अधिक खराब आहे अशा लोकांमध्ये अधिक स्पष्ट आहेत. मुख्य उद्दिष्ट झोप असण्यासाठी, मॅग्नेशियम ग्लायसिनेट हा अधिक सोपा पहिला पर्याय राहतो.

जिथे MgT ने मदत केली नाही

स्तनाच्या कर्करोगाच्या शस्त्रक्रियेनंतरच्या 109 रुग्णांवरील एका चाचणीत त्यांपैकी 48 जणांना MgT आणि 61 जणांना 12 आठवड्यांसाठी प्लेसबो देण्यात आला. MgT ने शस्त्रक्रियेनंतरचा सततचा वेदना रोखला नाही, आणि त्याने प्लेसबोच्या तुलनेत वेदना, मूड, झोप किंवा आकलनात्मक स्कोअरमध्ये कोणतीही सुधारणा केली नाही (Ni et al., 2023). निरोगी किंवा सौम्य कमजोरी असलेल्या प्रौढांमधील सकारात्मक परिणाम वेगळी अंतर्निहित समस्या असलेल्या लोकांवर आपोआप लागू होत नाहीत.

MgT चे निष्कर्ष किती मजबूत आहेत?

आशादायक पण मर्यादित. प्रत्येक निष्कर्ष एकाच चाचणीवर अवलंबून आहे, आकलनाची p-मूल्ये 0.05 च्या मर्यादेजवळ आहेत आणि मोजलेले अनेक परिणाम बदलले नाहीत. Lopresti चाचणीचा मुख्य आकलनात्मक परिणाम p = 0.043 होता आणि त्याचा प्रतिक्रिया वेळेचा निकाल p = 0.031 होता (Lopresti et al., 2025).

त्या चाचणीत काय स्थिर राहिले ते पहा. तर्काची चाचणी असलेल्या Raven’s matrices मध्ये कोणताही बदल झाला नाही. रिंगद्वारे मोजलेली झोप गटांमध्ये भिन्न नव्हती, आणि पुनरुज्जीवन करणारी झोप किंवा सामान्य स्वास्थ्य देखील भिन्न नव्हते (Lopresti et al., 2025). अनेक परिणामांचे मोजमाप करणाऱ्या चाचणीमध्ये केवळ योगायोगाने काही लक्षणीय परिणाम दिसून येतात, त्यामुळे कोणीही ते निश्चित मानण्यापूर्वी अशा सीमावर्ती निकालांची पुनरावृत्ती होणे आवश्यक आहे.

Liu चाचणीने मोठा प्रभाव, 0.91 चा Cohen’s d नोंदवला, परंतु MMFS-01 वर 23 लोक आणि प्लेसबोवर 21 लोक होते (Liu et al., 2016). लहान चाचण्या अनेकदा प्रभावाचा आकार अतिशयोक्तीपूर्ण दाखवतात. Zhang चाचणीने अशा फॉर्म्युलाची चाचणी केली ज्यामध्ये फॉस्फेटिडिलसेरीन आणि व्हिटॅमिन सी आणि डी देखील होते (Zhang et al., 2022), आणि Hausenblas झोपेची चाचणी 21 दिवस चालली (Hausenblas et al., 2024).

यातील कशाचाही अर्थ असा नाही की MgT काहीच करत नाही. याचा अर्थ असा आहे की प्रामाणिक सारांश “प्राथमिक, दिशेमध्ये सुसंगत, अद्याप निश्चित नसलेला” असा आहे. एक खात्रीशीर पुढचे पाऊल म्हणजे एका पूर्व-नोंदणीकृत प्राथमिक परिणामासह, किमान सहा महिने चालणारी, स्मरणशक्तीच्या सौम्य तक्रारी असलेल्या 60 वर्षांवरील प्रौढांसारख्या एका सुस्पष्ट गटामधील मोठी चाचणी असेल.

मॅग्नेशियम थ्रिओनेट विरुद्ध ग्लायसिनेट: तुम्ही कोणते घ्यावे?

ते वेगवेगळ्या प्रश्नांची उत्तरे देतात. MgT आकलनात्मक समर्थनासाठी आहे. मॅग्नेशियम ग्लायसिनेट दैनंदिन मॅग्नेशियमच्या गरजा, झोप, स्नायूंची रिकव्हरी आणि कमतरता भरून काढण्यासाठी आहे. बहुतेक लोकांनी ग्लायसिनेटपासून सुरुवात केली पाहिजे आणि जर आकलन हे विशिष्ट ध्येय असेल तरच MgT चा विचार केला पाहिजे.

ग्लायसिनेट प्रत्येक ग्रॅममध्ये अधिक मूलद्रव्य मॅग्नेशियम समाविष्ट करते, पोटासाठी सौम्य असते आणि सोबत ग्लायसिन आणते, ज्याचे स्वतःचे शांत करणारे प्रभाव असतात. आमची मॅग्नेशियम प्रकारांची तुलना शोषण आणि सहनशीलतेचा तपशीलवार आढावा घेते.

दोन्ही घेणे शक्य आहे परंतु त्यासाठी आकडेमोड आवश्यक आहे. NIH अन्नातील मॅग्नेशियम वगळता, प्रौढांसाठी सप्लिमेंट्स आणि औषधांमधून मॅग्नेशियमची सहन करण्यायोग्य कमाल मर्यादा (tolerable upper intake level) दररोज 350 मिग्रॅ निश्चित करते (NIH ODS). आमचे ग्लायसिनेट प्रति सर्व्हिंग 275 मिग्रॅ मूलद्रव्य मॅग्नेशियम पुरवते, त्यामुळे त्यावर MgT चे पूर्ण सर्व्हिंग जोडल्यास सप्लिमेंटरी मॅग्नेशियम 350 मिग्रॅच्या पुढे जाईल. प्रत्येक लेबलवरील मूलद्रव्य मॅग्नेशियम वाचा आणि ॲडजस्ट करा, किंवा मर्यादेच्या पुढे जाण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

तुम्ही किती मॅग्नेशियम थ्रिओनेट घ्यावे?

चाचण्यांमध्ये 21 दिवसांसाठी दररोज 1 ग्रॅम (Hausenblas et al., 2024) आणि 6 आठवड्यांसाठी दररोज 2 ग्रॅम (Lopresti et al., 2025) किंवा 30 दिवसांसाठी दररोज 2 ग्रॅम (Zhang et al., 2022) वापरले गेले. डोसेसची कोणतीही समोरासमोर तुलना अस्तित्वात नाही, त्यामुळे आकलनात्मक निकालांमागील 2 ग्रॅमचा प्रोटोकॉल हा सर्वात समर्पक संदर्भ बिंदू आहे.

दैनिक प्रमाण सकाळ आणि संध्याकाळ दरम्यान अन्नासोबत विभागणे ही सामान्य पद्धत आहे आणि पोटासाठी सोपी आहे. हे असे सप्लिमेंट नाही जे तुम्हाला पहिल्या दिवशीच जाणवते. दैनंदिन वापराच्या आठवड्यांनंतर प्रमाणित चाचण्यांद्वारे आकलनात्मक बदल मोजले गेले, त्यामुळे किमान 6 आठवड्यांत टेस्टिंग ॲपमधील प्रतिक्रिया वेळ किंवा शब्दांच्या सूचीचे स्मरण यासारख्या एखाद्या ठोस गोष्टीचा मागोवा घ्या.

तुम्ही आधीच दुसरे मॅग्नेशियम उत्पादन घेत असल्यास, त्याची गणना करा. 350 मिग्रॅ मर्यादा सर्व एकत्रित सप्लिमेंटरी मॅग्नेशियमवर लागू होते (NIH ODS).

मॅग्नेशियम थ्रिओनेट सुरक्षित आहे का?

प्रकाशित चाचण्या चांगल्या सहनशीलतेची नोंद करतात. Lopresti चाचणीत कोणतेही लक्षणीय प्रतिकूल परिणाम आढळले नाहीत (Lopresti et al., 2025), आणि Hausenblas चाचणीने MgT चे वर्णन सुरक्षित आणि चांगले सहन होणारे असे केले आहे (Hausenblas et al., 2024). दुष्परिणाम, जेव्हा ते उद्भवतात, इतर मॅग्नेशियम प्रकारांसारखेच असतात, प्रामुख्याने जास्त प्रमाणात घेतल्यास सैल शौचास होणे.

सर्वात प्रदीर्घ चाचणी 12 आठवडे चालली (Liu et al., 2016; Ni et al., 2023), त्यामुळे या डोसेसवरील दीर्घकालीन सुरक्षेचा नियंत्रित चाचण्यांमध्ये अभ्यास केलेला नाही. निरोगी मूत्रपिंड शरीरातून अतिरिक्त मॅग्नेशियम बाहेर टाकतात (NIH ODS), त्यामुळे मूत्रपिंडाचा आजार असलेल्या लोकांनी वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय मॅग्नेशियम सप्लिमेंट्स घेऊ नयेत. मॅग्नेशियम सप्लिमेंट्स औषधांशी देखील संवाद साधू शकतात: खूप जवळच्या अंतराने घेतल्यास ते काही अँटिबायोटिक्स आणि ऑस्टिओपोरोसिससाठीच्या बिसफॉस्फोनेट्सचे शोषण कमी करू शकतात, आणि ॲसिड-रिफ्लक्सच्या औषधांचा दीर्घकालीन वापर मॅग्नेशियमची पातळी कमी करू शकतो (NIH ODS). मेंदूवर कार्य करणारी औषधे घेणाऱ्या कोणीही मेंदूला लक्ष्य करणाऱ्या नवीन सप्लिमेंटबद्दल आपल्या डॉक्टरांना सांगितले पाहिजे.

MgT संशोधनाला उद्योगाचा निधी आहे का?

यातील बहुतांश संशोधनामध्ये उद्योगाचा सहभाग आहे. Hausenblas झोपेच्या चाचणीतील सहापैकी तीन लेखकांनी त्यांची संलग्नता AIDP, Inc. अशी नोंदवली आहे, आणि AIDP कडे या शोधनिबंधाचे कॉपीराइट आहे (Hausenblas et al., 2025 correction). बहुतेक चाचण्यांनी ब्रँडेड Magtein किंवा संबंधित फॉर्म्युलाची चाचणी घेतली.

चाचण्या स्वतः यादृच्छिक, दुहेरी-अंध (double-blind) आणि प्लेसबो-नियंत्रित आहेत, आणि ही रचना प्रायोजकत्वाचा परिणामावर कितपत प्रभाव पडू शकतो याला मर्यादा घालते. काय गहाळ आहे तर व्यावसायिक संबंध नसलेल्या संशोधकांद्वारे केलेली एक मोठी चाचणी, जी आदर्शपणे 12 आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ चालेल आणि कालांतराने होणारी आकलनात्मक घसरण यांसारख्या परिणामांचे मोजमाप करेल.

मॅग्नेशियम ॲसिटिल टॉरेट हे मेंदूसाठी अधिक चांगले मॅग्नेशियम आहे का?

उंदरांवरील एका अभ्यासानुसार ते असू शकते असे दिसते. प्रौढ उंदरांमध्ये मॅग्नेशियम ॲसिटिल टॉरेट आणि MgT यांच्या २०२६ मधील एका तुलनेने असा निष्कर्ष काढला की ॲसिटिल टॉरेटमुळे मॅग्नेशियमची उत्तम जैवउपलब्धता (bioavailability) आणि अधिक मजबूत न्यूरोफिजियोलॉजिकल प्रभाव मिळाले (Kumar et al., 2026). मानवांवरील कोणत्याही अभ्यासात या दोन्हींची तुलना केलेली नाही.

या अभ्यासात ऊतींमधील मॅग्नेशियमचा प्राथमिक एंडपॉईंट म्हणून वापर करण्यात आला आणि त्यासोबत वर्तणूकविषयक व बायोकेमिकल परिणामांचे मोजमाप करण्यात आले. त्याच्या लेखकांनी ॲसिटिल टॉरेटला एक आशादायी न्यूरोथेरॅप्युटिक उमेदवार म्हटले आणि इतर न्यूरोप्रोटेक्टिव्ह संयुगांसोबत एकत्रित केलेल्या मेंदू-जैवउपलब्ध मॅग्नेशियम सॉल्ट्सवर भविष्यातील कामाची सूचना केली (Kumar et al., 2026). एका लेखकाने संलग्नता (affiliation) म्हणून व्यावसायिक संशोधन कंपनीची नोंद केली आहे.

आज काय खरेदी करावे हे ठरवणाऱ्या वाचकासाठी व्यावहारिक मुद्दा सोपा आहे. MgT हा यादृच्छिक मानवी चाचण्या (randomized human trials) असलेला मेंदूला लक्ष्य करणारा एकमेव मॅग्नेशियम प्रकार आहे (Lopresti et al., 2025; Liu et al., 2016). ॲसिटिल टॉरेट हा कागदावर एक मनोरंजक प्रतिस्पर्धी आहे, आणि MgT ऐवजी त्याची शिफारस करण्यापूर्वी मानवी चाचण्यांची आवश्यकता असेल.

मेंदूतील मॅग्नेशियमचा न्यूरोलॉजिकल आजारांशी काय संबंध आहे?

संशोधक मुख्यतः प्राण्यांमध्ये या संबंधाचा शोध घेत आहेत. २०२५ च्या एका अभ्यासात तुलनात्मक रुग्णांपेक्षा न्यूरोमायलाइटिस ऑप्टिका स्पेक्ट्रम डिसऑर्डर (मेंदू आणि मणक्याची एक ऑटोइम्यून स्थिती) असलेल्या रुग्णांच्या सेरेब्रोस्पाइनल फ्लुइडमध्ये मॅग्नेशियमचे प्रमाण कमी आढळले (Fu et al., 2025).

त्याच पथकाने नंतर इजा निर्माण करण्यापूर्वी या आजाराच्या माऊस मॉडेलला MgT दिले. पूर्वउपचारामुळे एका महत्त्वाच्या वॉटर-चॅनल प्रथिनाचे नुकसान, रोगप्रतिकारक पेशींची घुसखोरी, सपोर्ट पेशींचे सक्रियीकरण, मायलिनचे नुकसान आणि न्यूरोलॉजिकल कमतरता कमी झाल्या. संवर्धित मानवी मेंदूच्या रक्तवाहिन्यांच्या पेशींमध्ये, MgT ने TRPM7 नावाच्या मॅग्नेशियम चॅनेलद्वारे, रक्त-मेंदू अडथळा (blood-brain barrier) सील करणाऱ्या टाइट-जंक्शन प्रथिनांचे देखील संरक्षण केले (Fu et al., 2025).

अल्झायमरच्या उंदरांवरील कामासह (Li et al., 2014) आणि उंदरांवरील मूळ शिकण्याच्या अभ्यासांसह (Slutsky et al., 2010), हे असे चित्र तयार करते ज्यामध्ये मज्जासंस्था तणाव आणि आजाराचा सामना कसा करते यासाठी मेंदूतील मॅग्नेशियम महत्त्वाचे ठरते. यातील काहीही असे दर्शवत नाही की MgT घेतल्याने लोकांमध्ये न्यूरोलॉजिकल स्थितीवर उपचार होतात, आणि असे निदान झालेल्या कोणत्याही व्यक्तीने वैद्यकीय उपचारांसाठी पर्याय म्हणून याचा वापर करू नये.

कमी मॅग्नेशियमचे सेवन किती सामान्य आहे?

सामान्य. २०२५ च्या एका पुनरावलोकनाचा अंदाज आहे की जगातील सुमारे ३१% लोकसंख्या, म्हणजेच अंदाजे २.४ अब्ज लोक, शिफारस केलेल्या मॅग्नेशियमच्या सेवनाची पूर्तता करत नाहीत, आणि अमेरिका व इतर ठिकाणच्या राष्ट्रीय सर्वेक्षणांमध्ये सातत्याने मोठ्या तुटवडा आढळतो (Zhang et al., 2025).

तेच पुनरावलोकन संपूर्ण धान्ये आणि भाज्या कमी असलेला आहार, प्रक्रियेदरम्यान होणारे नुकसान, मातीचा ऱ्हास, वृद्धत्व आणि जुनाट आजार यांना कारणीभूत घटक म्हणून निर्देश करते (Zhang et al., 2025). रक्त चाचण्या हे एक कमकुवत मार्गदर्शक आहेत, कारण ऊतींमधील साठा कमी झाला तरी शरीर सीरम मॅग्नेशियम स्थिर ठेवते.

हे MgT साठी एका विशिष्ट प्रकारे महत्त्वाचे आहे. जर प्राण्यांमधील काम सुचवते त्याप्रमाणे मेंदूतील मॅग्नेशियम सायनॅप्सवर परिणाम करत असेल (Slutsky et al., 2010; Sun et al., 2016), तर एखादी व्यक्ती रक्त चाचणीच्या मानकांनुसार “पुरेसे” खात असू शकते आणि तरीही मेंदूमध्ये मॅग्नेशियम कार्यक्षमतेने पोहोचत नसेल. हा MgT मागील सिद्धांत आहे. लोकांमध्ये याची थेट चाचणी झालेली नाही, कारण जिवंत मानवांमध्ये मेंदूतील मॅग्नेशियम मोजणे कठीण आहे.

मॅग्नेशियमचे सेवन मेंदूच्या वृद्धत्वाशी संबंधित आहे का?

मोठ्या निरीक्षणात्मक अभ्यासांमध्ये, होय, जरी ते कारण आणि परिणाम सिद्ध करू शकत नाहीत. ४० ते ७३ वयोगटातील ६,००१ UK Biobank प्रौढांमध्ये, आहारातील उच्च मॅग्नेशियम पुरुष आणि स्त्रिया दोघांमध्येही मोठ्या ग्रे मॅटर आणि हिप्पोकॅम्पल व्हॉल्यूमशी संबंधित होते (Alateeq et al., 2023). ५,७७५ सहभागींच्या फॉलो-अपमध्ये असे आढळले की कमी जळजळ (inflammation) त्या संबंधाचा काही भाग स्पष्ट करते असे दिसून आले (Alateeq et al., 2024).

पहिल्या अभ्यासाने मॅग्नेशियमच्या सेवनात कालांतराने कसा बदल झाला याचाही मागोवा घेतला. स्त्रियांमध्ये, जास्त परंतु घटत्या सेवनाचा पॅटर्न मेंदूच्या मोठ्या व्हॉल्यूमशी संबंधित होता, तर कमी परंतु वाढत्या सेवनाचा पॅटर्न लहान व्हॉल्यूम आणि अधिक व्हाईट मॅटर जखमांशी (lesions) संबंधित होता. रजोनिवृत्तीनंतरच्या (postmenopausal) स्त्रियांमध्ये संरक्षणात्मक संबंध अधिक मजबूत दिसत होता, आणि रक्तदाब ते स्पष्ट करतो असे दिसले नाही (Alateeq et al., 2023).

दुसरे विश्लेषण त्याऐवजी जळजळीकडे बोट दाखवते. उच्च मॅग्नेशियमचे सेवन कमी hs-CRP, कमी पांढऱ्या रक्तपेशी आणि कमी GlycA (आणखी एक जळजळ मार्कर) शी संबंधित होते, आणि कमी hs-CRP ने मॅग्नेशियम आणि ग्रे मॅटर व्हॉल्यूममधील संबंध मध्यस्थ केला (Alateeq et al., 2024). उच्च सेवन मोठ्या व्हाईट मॅटर व्हॉल्यूमशी देखील संबंधित होते (Alateeq et al., 2024). दोन्ही अभ्यासांनी आहाराच्या प्रश्नावलीवरून मॅग्नेशियम मोजले, MgT किंवा कोणत्याही सप्लिमेंटवरून नाही.

जास्त म्हणजे आपोआप चांगले असे नाही. Rotterdam Study मध्ये, ९,५६९ प्रौढांचा सरासरी ७.८ वर्षे पाठपुरावा करण्यात आला, आणि कमी सीरम मॅग्नेशियम (०.७९ mmol/L किंवा कमी) आणि उच्च सीरम मॅग्नेशियम (०.९० mmol/L किंवा जास्त) दोन्ही मध्यम श्रेणीतील पातळीपेक्षा डिमेंशियाच्या उच्च धोक्याशी संबंधित होते (Kieboom et al., 2017). सहभागींचे सरासरी वय ६४.९ होते, आणि फॉलो-अप दरम्यान ८२३ जणांना डिमेंशिया झाला (Kieboom et al., 2017). लेखकांनी पुनरावृत्तीची (replication) मागणी केली, आणि हा निष्कर्ष प्रमाणाबाहेर न जाता कमतरता भरून काढण्याच्या सामान्य सल्ल्याशी सुसंगत आहे.

तुम्ही MgT समाविष्ट करण्यापूर्वी अन्न तुमच्या मॅग्नेशियमच्या गरजा पूर्ण करू शकते का?

अनेक लोकांसाठी ते करू शकते. शेंगा, नट्स, बिया, संपूर्ण धान्य आणि हिरव्या पालेभाज्या हे चांगले स्रोत आहेत, आणि अन्नातील मॅग्नेशियम मर्यादित ठेवण्याची आवश्यकता नाही कारण निरोगी मूत्रपिंड अतिरिक्त प्रमाण बाहेर टाकतात (NIH ODS). ३५० mg ची कमाल मर्यादा केवळ सप्लिमेंट्स आणि औषधांना लागू होते.

NIH नमूद करते की अनेक अमेरिकन आहारांमध्ये शिफारस केलेल्या मॅग्नेशियमची कमतरता असते, ज्यामध्ये ७० वर्षांपेक्षा जास्त वयाचे पुरुष आणि किशोरवयीन मुलांमध्ये कमी सेवन असण्याची सर्वाधिक शक्यता असते. तथापि, एकदा अन्न आणि सप्लिमेंट्स एकत्र मोजले की, एकूण सेवन साधारणपणे शिफारस केलेल्या प्रमाणापेक्षा जास्त असते (NIH ODS). यामुळे दुसरे मॅग्नेशियम उत्पादन जोडण्यापूर्वी तुम्ही आधीच काय खाता आणि घेता हे तपासणे योग्य ठरते.

MgT त्या पायावर बसते. त्याच्या चाचण्यांनी तक्रारी असलेल्या लोकांमध्ये आकलन (cognition) आणि झोपेवर विशिष्ट प्रभावाची चाचणी केली (Lopresti et al., 2025), दैनंदिन मॅग्नेशियमच्या गरजा पूर्ण करण्याचा मार्ग म्हणून नाही. भरपूर मॅग्नेशियमयुक्त पदार्थ खाणारी व्यक्ती जी स्मरणशक्तीसाठी MgT वापरून पाहू इच्छिते ती तिच्या हेतूसाठी त्याचा वापर करत आहे. खराब आहार सुधारण्यासाठी MgT वर अवलंबून असलेली व्यक्ती तसे करत नाही.

काही लोकांमध्ये कमतरता असण्याची शक्यता जास्त असते. NIH क्रोहन रोग किंवा सीलिएक रोग यांसारख्या गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल समस्या असलेल्या लोकांची, टाइप २ मधुमेह असलेल्या लोकांची, दीर्घकाळ मद्यपान करणाऱ्या लोकांची आणि वृद्ध प्रौढांची यादी देते (NIH ODS). सुरुवातीच्या कमतरतेमुळे सामान्यत: कोणतीही स्पष्ट लक्षणे दिसत नाहीत; कमतरतेमुळे भूक न लागणे, मळमळ, थकवा आणि अशक्तपणा येऊ शकतो, आणि तीव्र कमतरतेमुळे मुंग्या येणे, स्नायूंना पेटके येणे आणि हृदयाचे ठोके असामान्य होणे या समस्या उद्भवू शकतात (NIH ODS). त्या लक्षणांची इतर अनेक कारणे आहेत, म्हणूनच सप्लिमेंट लेबलने नाही, तर डॉक्टरांनी त्यांचे निवारण केले पाहिजे.

दुसऱ्या बाजूने जाण्याची स्वतःची लक्षणे आहेत. सप्लिमेंट्स आणि औषधांमधून जास्त प्रमाणात सेवन केल्याने अतिसार, मळमळ आणि पोटात पेटके येऊ शकतात (NIH ODS), जे उत्पादने एकत्र घेण्यापूर्वी प्रत्येक मॅग्नेशियम स्त्रोताची बेरीज करण्याचे आणखी एक कारण आहे.

मॅग्नेशियम थ्रिओनेट कोणासाठी सर्वोत्तम आहे?

ज्या प्रौढांना संज्ञानात्मक आधार (cognitive support) हवा आहे आणि ज्यांच्या सामान्य मॅग्नेशियमच्या गरजा आधीच पूर्ण झाल्या आहेत त्यांच्यासाठी. चाचण्यांनी खराब झोप असलेल्या तरुण प्रौढांमध्ये आणि संज्ञानात्मक कमजोरी (cognitive impairment) असलेल्या ५० ते ७० वयोगटातील प्रौढांमध्ये फायदे दाखवले आहेत (Lopresti et al., 2025; Liu et al., 2016). झोप किंवा संज्ञानात्मक तक्रारी नसलेल्या प्रौढांचा अभ्यास केलेला नाही.

एक समजूतदार दृष्टिकोन म्हणजे प्रथम अन्नाद्वारे आणि आवश्यक असल्यास ग्लायसिनेट सप्लिमेंटद्वारे मूलभूत मॅग्नेशियमच्या गरजा पूर्ण करणे, नंतर स्मरणशक्ती आणि एकाग्रतेसाठी MgT जोडणे योग्य आहे की नाही हे ठरवणे. जर तुम्ही ते एकत्र घेत असाल, तर पूरक मॅग्नेशियम ३५० mg च्या मर्यादेत ठेवा (NIH ODS).

मेंदूची किंवा दीर्घायुष्याची व्यापक दिनचर्या तयार करणाऱ्या लोकांसाठी, MgT हे CoQ10 आणि NMN सोबत बसते, जे सायनॅप्सऐवजी पेशींच्या ऊर्जेला लक्ष्य करतात. तणावामुळे उद्भवणाऱ्या संज्ञानात्मक समस्यांसाठी, चिंतेसाठी मॅग्नेशियम आणि अश्वगंधा कोर्टिसोलच्या बाजूला अधिक थेट संबोधित करतात.

आपल्याला अजूनही काय माहित नाही

MgT मानवांमध्ये मेंदूतील मॅग्नेशियम वाढवते का, ते वर्षानुवर्षे संज्ञानात्मक घट कमी करते का आणि निदान झालेल्या डिमेंशिया असलेल्या लोकांना ते मदत करते का. मेंदूमध्ये प्रवेश करण्याचे पुरावे प्राणी आणि संवर्धित न्यूरॉन्सवरून आले आहेत (Slutsky et al., 2010; Sun et al., 2016).

लोकांमधील संज्ञानात्मक सुधारणा हे अप्रत्यक्ष पुरावे आहेत की काहीतरी मेंदूपर्यंत पोहोचले आहे, परंतु ते शरीरातील इतर ठिकाणचे परिणाम किंवा चाचण्यांनी पूर्णपणे नियंत्रित न केलेला प्लेसबो प्रतिसाद देखील दर्शवू शकतात. अल्झायमरच्या उंदरांवरील परिणामांनंतर (Li et al., 2014) मानवी डिमेंशिया चाचणी झालेली नाही. सर्वात मोठी संज्ञानात्मक चाचणी ६ आठवडे चालली (Lopresti et al., 2025), जे मेंदूच्या वृद्धत्वाविषयीच्या प्रश्नासाठी कमी आहे.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

संदर्भ

1. Slutsky I, Abumaria N, Wu LJ, et al. Enhancement of learning and memory by elevating brain magnesium. Neuron. 2010;65(2):165-77.
2. Sun Q, Weinger JG, Mao F, et al. Regulation of structural and functional synapse density by L-threonate through modulation of intraneuronal magnesium concentration. Neuropharmacology. 2016;108:426-39.
3. Lopresti AL, Smith SJ. The effects of magnesium L-threonate (Magtein(®)) on cognitive performance and sleep quality in adults: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Front Nutr. 2025;12:1729164.
4. Liu G, Weinger JG, Lu ZL, et al. Efficacy and Safety of MMFS-01, a Synapse Density Enhancer, for Treating Cognitive Impairment in Older Adults: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. J Alzheimers Dis. 2016;49(4):971-90.
5. Zhang C, Hu Q, Li S, et al. A Magtein(®), Magnesium L-Threonate, -Based Formula Improves Brain Cognitive Functions in Healthy Chinese Adults. Nutrients. 2022;14(24).
6. Hausenblas HA, Lynch T, Hooper S, et al. Magnesium-L-threonate improves sleep quality and daytime functioning in adults with self-reported sleep problems: A randomized controlled trial. Sleep Med X. 2024;8:100121.
7. Hausenblas HA, Lynch T, Hooper S, et al. Corrigendum/Erratum to “Magnesium-L-threonate improves sleep quality and daytime functioning in adults with self-reported sleep problems: A randomized controlled trial” [Sleep Med: X 8 (2024) 100121]. Sleep Med X. 2025;9:100141.
8. Ni Y, Deng F, Yu S, et al. A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial to Evaluate the Therapeutic Effect of Magnesium-L-Threonate Supplementation for Persistent Pain After Breast Cancer Surgery. Breast Cancer (Dove Med Press). 2023;15:495-504.
9. Li W, Yu J, Liu Y, et al. Elevation of brain magnesium prevents synaptic loss and reverses cognitive deficits in Alzheimer’s disease mouse model. Mol Brain. 2014;7:65.
10. Abumaria N, Yin B, Zhang L, et al. Effects of elevation of brain magnesium on fear conditioning, fear extinction, and synaptic plasticity in the infralimbic prefrontal cortex and lateral amygdala. J Neurosci. 2011;31(42):14871-81.
11. Abumaria N, Luo L, Ahn M, et al. Magnesium supplement enhances spatial-context pattern separation and prevents fear overgeneralization. Behav Pharmacol. 2013;24(4):255-63.
12. Zhang W, Zhao Y. Global Dietary Magnesium Deficiency: Prevalence, Underlying Causes, Health Consequences, and Strategic Solutions. Int J Vitam Nutr Res. 2025;95(6):46828.
13. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Magnesium fact sheet for consumers. Updated March 24, 2020.
14. Fu C, Huang L, Lian C, et al. Effects of long-term magnesium L-threonate supplementation on neuroinflammation, demyelination and blood-brain barrier integrity in mice with neuromyelitis optica spectrum disorder. Brain Res. 2025;1846:149234.
15. Kumar A, Mehan S, Gupta S, et al. Enhanced Neurophysiological Benefits of Magnesium-Acetyl-Taurate Over Magnesium-L-Threonate: A Comparative pre-clinical Study on Bioavailability, Synaptic Plasticity and Cognitive Functions. Neuromolecular Med. 2026;28(1).
16. Kieboom BCT, Licher S, Wolters FJ, et al. Serum magnesium is associated with the risk of dementia. Neurology. 2017;89(16):1716-1722.
17. Alateeq K, Walsh EI, Cherbuin N. Dietary magnesium intake is related to larger brain volumes and lower white matter lesions with notable sex differences. Eur J Nutr. 2023;62(5):2039-2051.
18. Alateeq K, Walsh EI, Ambikairajah A, et al. Association between dietary magnesium intake, inflammation, and neurodegeneration. Eur J Nutr. 2024;63(5):1807-1818.